Wednesday, July 1, 2026
24 C
Port-Vila
Wednesday, July 1, 2026
Home Blog Page 312

Smol janis blong etkwek i save kosem unres blong ol volkeno

0

I kat smol janis blong etkwek i save kontribute long aktifiti blong volkeno.

Scientific Ofisa blong Volkeno-Seismology mo Acting Maneija blong Geohazards Division, Sandrine Cevuard i talem se tri volkeno i stap long meja unres steij naoia mbe i gat smol janis blong ol etkwek we oli stap hapen long sam dei i pas, i save kontribute long unres ia.

Sam lokol i talem long VBTC se oli etkwek ia oli rileit long muvmen blong ol tectonic plate, Australia mo Pacific plate we Vanuatu i stap long hem mo olketa saentis oli kolem Subdaksen Zone.

Sandrine Cevuard i talem se taem wan volkeno i stap long unres stej i minim se seismic rikoding o data i soem se gas i kamaot, o stim klaod i stap kamaot long maot blong volkeno.

Hem i talem se ol saen olsem i soem se presens blong Magma o stone we i stap andanit long volkeno hem i stap melt.

Hemi talem se trifala volkeno ia we activiti blong olketa i ko antap mo stap long level tu, hemi Gaua, Lopevi mo Yasur volkeno.

Ms Cevuard i talem se ol volkeno long maena unres we oli stap long level wan hemi Vanua Lava, Ambae mo Ambrym.

Vanuatu Meteorology mo Geo-Hazards Dipatmen i advaesem ol man we oli live kolosap long ol actif volkeno blong mas harem save ol woning we oli stap putum aot.

Scientific Ofisa long Dipatmen blong Geo-Hazards, Dan Tari i talem se ol etkwek ia oli nosave kosem tsunami from level blong olgeta i stap long fo nomo.

Hem i advaesem ol pipol blong mekem se bilding we oli stap long hem, hem i safe. Mo ol pipol i mas stap long ol ples we i klia we i nogat ol tri kolosap o ol tol bilding, o ol objek we i save foldaon long olgeta taem we etkwek i stap shek.

 

 

 

Spesel alawens blong ol COVID helt woka

0

Olgeta nurse mo doctor long Vanuatu we mbae oli dil wetem ol COVID-19 patient long Vanuatu bae oli kasem wan spesel alawens.

Medikol Superintendent blong Vila Sentrol Hospitol Tony Harry, i talem se spesel alawens ia hem i from wok mo hae risk blong COVID-19 we ol helt woka ia i save expose long hem.

Hem i talem se spesel alawens ia bae hemi kamaot long United Nations tru long World Health Organisation.

I gat wan totol blong 22 nurse mo tu doctor we bae oli bes long Vila Central Hospitol we hemi mein ples blong tritim eni kes blong Coronavirus.

Hemi bin wan wari we ol helt woka ia oli bin reisem from hemi no festaem we oli stap long frontline olsem.

Beh Ministry blong Helt i assurem olgeta se mbae oli entitle long wok risk alawens ia mo mbae hemi efektif nomo taem we Vanuatu i kasem wan konfem keis.

Vila Sentrol Hospitol bae hemi ples we oli wok long hem mo afta long 14 deis shift blong olgeta bae oli ko kwarantin long wan ples we kavman bae hem i jusum.

Olgeta ia bae oli save spendem plante manis aot long ol famili blong olgeta.

VBTC i kasem information se ol insurens pei long taem blong Saeklon Pam, kavman i stap continiu blong pem kasem tede.

 

Ol stranded Ni-Vanuatu Citizen oli no kasem finansol sapot yet

Mane we kavman hemi komitim blong helpem ova 200 Ni-Vanuatu we oli stranded long nara kaontri i no kasem olgeta yet.

Ol stranded Ni-Vanuatu ia hemi olgeta wetem turis visa.

Daerekta Jeneral blong Foreign Affairs, Yvon Basil, hem i talem se some long olgeta stranded Ni-Vanuatu ia oli stap live naoia wetem ol Australian family from oli nomo save afodem blong stap long ol hotel.

Daerekta Basil hemi talem se Dipatmen blong Finance hemi nidim wan advaes i kam long State Law Ofis blong kat legal raet blong oli save rilisim ol fund.

“I gat sam komplikesen lelbet long ples ia wetem ol advaes we hem i kam in. Be hem i no minim se bae yumi no mekem,” hemi talem.

“Bae yumi stil luk wei blong save wok wetem Faenans mo State Law blong wanem bae yumi mekem bae hem i folem loa.

“Wanem yumi mekem bae hem i mas folem loa blong kaontri mo folem hat blong olgeta, so tat bae yumi save sotemaot ol aotstanding blong olgeta we oli stap long wei.”

Daerekta Basil hemi talem se oli stap wok wetem State Law blong rilisim advaes i go long Finance Dipatmen.

Mr Basil hem i talem se mane we kavman hem i komitim bae hem i ko long ol expenses blong olgeta stranded citizen ia long saed blong akomodeisen mo kakai.

Hem i talem se bambae Faenans Dipatmen i kolektem ol receipt blong olgeta spending we ol stranded citizen ia i spend long hem long saed blong kakae mo akomodeisen.

Hem i ova long 72 dei nao we ol Ni-Vanuatu ia oli bin stranded ova sea.

George Malas wan long ol stranded Ni-Vanuatu Citizen long Australia wetem turis visa i talem se hem i filim se oli bin wet long taem mo hem i no fair.

 

Dilei long graduation blong Vanuatu i ko long diveloping kantri

0

Vanuatu mbae i nomo graduate long en blong yia ia aot long lis divelop kantri i go long diveloping kantri.

Dilei ia hemi from impak blong ol disasta we Vanuatu hemi bin stap ko tru long hem. Ol disasta olsem Saeklon Pam, Saeklon Harold mo COVID-19 we hemi stap afektem Vanuatu tedei, i mekem se Vanuatu i no redi blong graduate i ko long divelop kantri.

Vanuatu hem i bin stap luk fowod long divelopmen ia we i sud hapen long 4 Disemba 2020, taem mbae hem i livim lis blong United Nations divelop kantri kategri.

Daerekta Jenerol insaed long Ministry blong Trade Roy Micky Joy, i talemaot long insaed long nius tokbak sho blong VBTC, se ol ofisol oli stap redi long wan pepa blong kasem hed ofis blong United Nation folem delay ia.

“Mbae long nekis tu wik, mbae ol ofisol blong kavman mbae oli priperem narafal aplikesen, blong go long kaonsel blong requestem Kaonsel blong ol Minista blong endosem se mbae umi raet i go long UN blong askem blong oli deferem graduation blong yumi baeken,” Mr Joy i talem.

“Mi fil se wetem ol damej we i happen long ol aelan blong yumi long not, Shefa, in fact Vanuatu hem i no redi.”

Mr Joy i talem se intanasonal komiti long UN i no save fosem Vanuatu blong graduate long yia ia folem wanem Vanuatu hemi stap ko tru long hem.

Hem i talem se graduation blong Vanuatu hemi soem politikol ajivmen blong Vanuatu mo rod blong tokbaot graduation ia hemi bin stat long taem vinis i kam.

Blong wan kantri i graduate i ko long stej ia, United Nation i putum out tri kraeteria blong hem mo hemi lukluk long GDP per capita, sosol index blong wan kantri mo lukluk tu long economic vulnerability.

Vanuatu hem i sud graduate vinis long 2015 mbe hem i bin dilei tu from impak blong Saeklon Pam long kantri.

Vanuatu hem i wan long ol tri Pacific kantri, Kiribati, Solomon Islands mo Tuvalu, we oli klasifaem olgeta olsem ol lis divelop kantri.

Vanuatu hem i bin stap olsem wan Lis Divelop Kantri sins 1985.

Vanuatu i spend bigwan long kwarentin fasiliti

0

Gavman bae i spendem ova long 48 million vatu blong pem ol fasiliti blong COVID-19 kwarentin.

Mani blong pem ol fasiliti ia, hemi folem requirement se i mas gat 14 dei kwarentin blong olketa passenga we i kam insaed long kaontri.

Gavman blong Vanuatu hemi commitim hem, blong mekem sua se fund i mas redi blong pem ol fasiliti blong kwarentin.

Len Tarivonda, Spokesperson blong COVID-19 i talem se oli confirmem vinis quarantine fasiliti blong olketa we bae oli ko long kwarentin mo cost blong hem.

Hemi talem se long saed blong kwarentin, Ministri blong Helth i bin stap lukluk long sam hotel long Port Vila mo oli faenem wan hotel wetem “gudfala rate” blong VT6000 wan naet.

Mr Tarivonda i talem se Gavman bae i spendem ova VT 24 million  sapos ol national mo residen we i kam oversea i stap long kwarentin blong tu wik.

VBTC nius i harem se fes kwarantin long sam manis i pas, Gavman i bin spendem araon long VT 12 million.

Electoral Commission bae i kaontem bak ol vot long Torres

Supreme Kot hemi givim 14 dei long Electoral Commission blong kaontem bagegen olgeta vot blong constituency blong Torres.

Justice Oliver Saksak hemi mekem oda ia taem hemi akseptem eleksen petition we wan candidate blong constituency ia Morris Manmelin hemi faelem.

Mr Manmelin we hem i bin stanap long Leaders Pati blong Vanuatu, we i bin joinem coalition government we Praem Minista Bob Loughman i lidim, mbe Claude Christopher Emelee blong Vanuatu Nasonal Divelopmen Pati hem i bin winim March 2020 eleksen.

Mr Manmelin i talem se long olgeta rikod we hemi tekem long constituency ia, hem nao i karem moa namba blong ol vot, mbe ofisel count hemi soem wan diferent namba.

Justis Oliver Saksak i harem tri witness we i sapotem klem blong Mr Manmelin.

Mr Manmelin i talem se namba blong ol vot we Electoral Commission hemi anaonsem ino semak long olgeta unofisel risal.

Hemi presentem long kot, tri witniss we i mekem se kot hemi lukim wan nid blong oli mas kaontem bagegen olgeta vot long constituency ia.

Fes COVID repatriation blong ol Vanuatu citizen

Ol fes citizen blong repatriation exesaes oli stap finis long Port Vila.

Len Tarivonda, spokesperson blong COVID-19, i talem se olketa seven fala citizen ia oli kam long Solomon Aelans mo Solomon Airline nao hemi tekem olgeta i kam.

Nara grup bae oli kamaot long Fiji mo bae oli kasem Port Vila long ol dei i kam.

Olgeta we i kam ia bae oli spendem sam dei long wan kwarentin eria we gavman hemi apruvum.

Vanuatu Polis Fos i providem taet security long airpot long Port Vila.

 

Solomon Aelan i kol from COVID-19 fand aplikesen

0

Kavman blong Solomon aelan i mekem kol blong i kat ol aplikesen blong fund long COVID-19 ekonomik stimulus pakej blong hem.

Radio New Zealand i ripotem se long erli long manis ia, Praem Minista blong Solomon aelan, Manasseh Sogavre, i announsem se bae i kat $US 37.5 million we bae oli mekem i available blong helpem ol pipol blong Solomon aelan, folem ekonomik situation long kantri, folem COVID-19 pandemik.

Fund komiti i putum se ol aplikesen i open long Tuesdei wik ia, mo oli save aplai long area blong agriculture, fisheries, tourism mo forestri.

Ol aplikesen ia bae oli asesem long tri area, we hemi includim olsem wanem oli save mekem inkam kwiktaem, sapos hemi promotem inkam generating aktiviti mo wok, mo sapos hemi kivim long term benefit long kantri.

Palamen blong Vanuatu bae i dibetem COVID-19 ekonomik stimulus pakej blong hem long Palamen long eli June.

 

 

 

Fiji i kasem COVID-19 kraeses sapot

0

Fiji Airways i karem sapot long kavman blong Fiji blong ko hed wetem ol sevis blong hem.

Radio New Zealand i ripotem se, Fiji Airways hemi karem ova long $US 200 million long kavman blong sapotem airline long taem blong kraesis blong COVID-19.

Announsmen ia i tekem ples afta we airline i putum aot 800 staff folem ekonomik situation blong hem we iko daun, from pandemik ia.

Prime Minister Frank Bainimarama emi talem se situation blong Fiji Airways emi semak wetem ol nara airline raon lo world.

Hemi talem se aviation sector emi stap long wan taem blong klos daon from Covid-19 mo kavman emi stap mekem evri way blong sapotem Fiji Airways.

Mr Bainimarama i talem se hemi sad blong kam long wan situation olsem, mo inomo kat nara wei, be kavman i mas helpem Fiji Airways nomo.

Hemi talem se hemi hop se evri samting bae i kambak nomol hariap, blong mekem se evri wan we oli bin lusum wok blong olgeta oli save ko bak wok.

Fiji Airways i talem se, sapot blong kavman hemi kam long form blong sovren karenti we i aim blong strenthenem ol cash reserve blong airline, mo hemi inkludim tu ol peimen we oli bin slow long hem mo blong pemaot ol kaon sloslo.

Jif Ekseketiv blong Airline, Andre Viljoen, i talem se bik namba blong ol intanasonal seves blong airline i kansel kasem end blong June yia ia, mo lukluk i stap se bae i kat moa kat daun long July mo August.

Palamen blong Vanuatu mbae i dibetem COVID-19 ekonomik stimulus pakej long Palamen long eli June.

 

 

Nasonal Weta: Friday 29 May

0

Vanuatu bae i gat wan patli klaodi weta wetem janis blong smol ren i save foldaon long ol aelan long Not.

Duty Weta Fokasta long Vanuatu Meteorology mo Geo-Harzards Diaptmen i talem se bae i gat laet, moderet kasem fres Is Saot Is win we bae i bloa ova long Vanuatu aelan grup.

Blong ol marina, win bae i bloa i kam long Is i ko long Saotis wetem spid blong 16 kasem 20 knot. Solwora long 1.5 mita bae i ko antap kasem tu mita long ol open kostol wota blong Vanuatu.

Hem i talem se maximum tempereja blong dei blong tedei hem i stap long 20 dikri daon long saot i ko kasem 31 dikri antap long Not. Minimun tempereja tedei long naet bae i stap long 19 dikri daon long Saot i ko long 36 dikri antap long Not.

 

  • https://radio.vbtc.vu/radiovanuatu
  • Radio Vanuatu
  • Radio Stations
  • https://radio.vbtc.vu/paradisefm
  • Paradise FM
  • Radio Stations
  • https://radio.vbtc.vu/femmefm
  • Femme Pawa
  • Radio Stations